Bij Proper Access voeren we toegankelijkheidsaudits uit voor publicatietools, websites en platforms. Die audits leren ons niet alleen waar het misgaat, maar juist ook wat werkt. In dit artikel deel ik de vijf meest kritieke fouten die we keer op keer tegenkomen, en laat ik aan de hand van praktijkvoorbeelden zien hoe organisaties en tools deze problemen succesvol aanpakken.
Voor dit artikel kijken we naar Publiqa een Nederlands publicatieplatform voor toegankelijke jaarverslagen, magazines en andere publicaties. Het platform wordt veel gebruikt door overheden en zorginstellingen, en hun aanpak laat zien hoe je toegankelijkheid in het begin kunt inbouwen in plaats van achteraf moet toevoegen.
Fout 1: Toegankelijkheid als afvinklijstje behandelen
De grootste misvatting over digitale toegankelijkheid is dat het een technische checklist is die je ‘even’ afvinkt voor de wet. In de praktijk zie je dit terug bij veel publicatietools: er wordt een nieuwe, visueel aantrekkelijke functie toegevoegd. Denk aan een videoachtergrond of interactieve animatie omdat gebruikers erom vragen. Pas als de functie live gaat, blijkt dat deze niet toegankelijk is. Achteraf aanpassen is dan enorm complex en kostbaar.
Hoe voorkom je dit? Begin bij toegankelijkheid. Bij de ontwikkeling van publicatieplatform Publiqa werd vanaf dag één elke ontwerpbeslissing getoetst op toegankelijkheid. Geen functie ging live zonder deze check. Het resultaat? Een platform dat consequent hoger scoort in toegankelijkheidstests dan concurrenten, niet omdat er een vinkje werd gezet, maar omdat het in het DNA zit.
Praktische tip: Integreer toegankelijkheid in je ontwikkelproces. Stel bij élke nieuwe functie de vraag: “Kan iemand met een schermlezer/toetsenbord/cognitieve beperking dit gebruiken?” vóórdat je begint met bouwen.
Fout 2: Vergeten dat content belangrijker is dan techniek
Je kunt de meest toegankelijke technische infrastructuur hebben, maar als je content niet toegankelijk is, heb je niets. Proper Access ziet regelmatig perfect gebouwde platforms met rammelende content: afbeeldingen zonder alt-tekst, pdf’s die niet te lezen zijn met een schermlezer, video’s zonder ondertiteling.
Hoe voorkom je dit? Maak toegankelijkheid onderdeel van je contentproces. Dit betekent:
- Train je contentmakers in toegankelijke principes (niet alleen wat, maar vooral waarom)
- Bouw preventieve checks in je workflow (zoals automatische waarschuwingen bij ontbrekende alt-teksten)
- Creëer een kennisbank met praktische voorbeelden voor veelvoorkomende situaties
Redacteuren die met Publiqa werken, krijgen standaard training over toegankelijke content. Tijdens het publiceren krijgen ze ook real-time feedback: het systeem voorkomt automatisch dat je onnodig code toevoegt aan teksten of vergeet een transcript bij video’s toe te voegen. Het voelt niet als controle, maar als hulp.
Praktische tip: Maak een simpele checklist voor je contentmakers:
- Heeft een informatieve afbeelding zinvolle alt-tekst? (niet: “afbeelding123.jpg”)
- Zijn video’s voorzien van ondertiteling én transcripten?
- Is je documentstructuur logisch met koppen (H1, H2, H3)?
- Werken alle links met alleen een toetsenbord?
- Is je kleurcontrast voldoende (minimaal 4,5:1 voor normale tekst)?
Fout 3: Minimale wettelijke eisen als eindstreep zien
De EAA stelt minimumeisen, maar ‘wettelijk compliant’ betekent niet ‘goed toegankelijk’. Te vaak zien we organisaties die denken: “We voldoen aan de WCAG-richtlijnen, dus we zijn klaar.” Maar tussen ‘net voldoende’ en ‘écht bruikbaar’ zit een groot verschil voor mensen met een functiebeperking.
Hoe voorkom je dit? Ga verder dan de wet verplicht. Test met échte gebruikers met functionele beperkingen. Hun feedback is duizend keer waardevoller dan een automatische scan.
Een concreet voorbeeld: de automatische toegankelijkheidscontrole in Publiqa spoort de meest voorkomende fouten op, maar gebruikers krijgen ook toegang tot een uitgebreide kennisbank met praktische uitleg. En bij complexe situaties zoals ingewikkelde tabellen, kunnen ze direct contact opnemen met support om samen te kijken naar de beste oplossing. Deze laag van menselijke expertise maakt het verschil tussen voldoen en een echt toegankelijk product.
Praktische tip: Doe minimaal één keer per jaar gebruikerstesten met mensen die afhankelijk zijn van hulptechnologie. Vraag niet alleen “werkt het?”, maar “hoe fijn werkt het?”
Fout 4: Privacy en toegankelijkheid als gescheiden werelden zien
Veel organisaties kiezen voor Amerikaanse of Aziatische tools omdat die functierijk zijn, maar vergeten daarbij dat privacy en toegankelijkheid hand in hand gaan. Als je niet kunt vertrouwen op de privacy van je tool, hoe kun je dan vertrouwen dat de toegankelijkheid geborgd blijft?
Hoe voorkom je dit? Kies voor Europese oplossingen waar GDPR-wetgeving automatisch compliance garandeert. Dit is niet alleen belangrijk voor privacy, maar ook voor langetermijnzekerheid over toegankelijkheidsnormen.
De gemeente ‘s-Hertogenbosch switchte naar Publiqa mede vanwege dit aspect: een Nederlands platform met directe communicatielijnen, GDPR-compliant, en zonder de overhead van grote techbedrijven. Het resultaat was niet alleen betere toegankelijkheid, maar ook meer grip op hun digitale communicatie.
Praktische tip: Stel bij toolselectie deze vragen:
- Waar worden data opgeslagen?
- Wie heeft toegang tot gebruikersgegevens?
- Hoe wordt compliance geborgd bij updates?
- Kun je direct contact hebben met de makers?
Fout 5: Eenmalig oplossen in plaats van continu verbeteren
Toegankelijkheid is geen project met een einddatum, maar een continu proces. Technologie verandert, richtlijnen worden aangescherpt, en gebruikersbehoeften evolueren. Organisaties die toegankelijkheid als eenmalige investering zien, merken al snel dat ze achterop raken.
Hoe voorkom je dit? Bouw een feedbackloop in met je gebruikers. Vraag hoe publicaties ontvangen worden. Verzamel wensen voor verbeteringen. Blijf investeren in nieuwe functionaliteit die toegankelijkheid vooruit helpt.
Een voorbeeld: begin volgend jaar lanceert Publiqa een volledig toegankelijke functionaliteit voor interactieve grafieken. Niet omdat de wet dit verplicht, maar omdat gebruikers aangaven dat ze data willen visualiseren zonder mensen met een visuele beperking buitensluiten. Dit soort doorontwikkeling ontstaat alleen als je blijft luisteren en investeren.
Praktische tip: Plan elk kwartaal een evaluatiemoment:
- Welke toegankelijkheidsproblemen zijn gemeld?
- Wat zijn nieuwe inzichten uit het veld?
- Welke nieuwe technologie kan toegankelijkheid verbeteren?
- Waar krijgen contentmakers nog tegenaan?
Van theorie naar praktijk: wat kun je vandaag doen?
Digitale toegankelijkheid hoeft niet overweldigend te zijn. Start klein, maar start wél:
- Deze week: Doe een snelle scan van je belangrijkste publicaties met een gratis toegankelijkheidstool
- Deze maand: Train één persoon in je team als toegankelijkheidsambassadeur
- Dit kwartaal: Evalueer of je huidige publicatietools toegankelijkheid faciliteren of belemmeren
- Dit jaar: Test minimaal één publicatie met gebruikers die afhankelijk zijn van hulptechnologie
Toegankelijkheid is een keuze, en die keuze heeft impact
Organisaties die digitale toegankelijkheid zien als vinkje blijven hangen in minimale compliance. Organisaties die het zien als kans bouwen aan communicatie die écht iedereen bereikt.
Want toegankelijkheid gaat niet over wetten of tools. Het gaat over mensen. Over de ambtenaar met dyslexie die het jaarverslag moet doorlezen. Over de HR-manager met een visuele beperking die het personeelshandboek raadpleegt. Over de burger met motorische beperkingen die wil weten waar zijn belastinggeld naartoe gaat.
Elke keer dat je een publicatie de deur uit doet zonder aan toegankelijkheid te denken, sluit je mensen buiten. En elke keer dat je toegankelijkheid wél meeneemt, vergroot je je bereik, je impact én je maatschappelijke relevantie.
Wil je meer weten over digitale toegankelijkheid?
Proper Access helpt organisaties met audits, advies en toolselectie. Bekijk onze kennisbank voor meer praktische artikelen of neem contact op voor een vrijblijvend gesprek.
Op zoek naar een platform dat toegankelijkheid écht borgt?
Ontdek hoe Publiqa organisaties helpt om publicaties te maken die iedereen kan lezen. Plan een demo in of bekijk wat het platform te bieden heeft op Publiqa.nl.
