Wattpad: het wereldwijde verhalenimperium – Frankwatching

Met tientallen miljoenen lezers en een groeiende stroom van boek- en filmadaptaties, is Wattpad allang meer dan een hobbyplatform voor tieners die fanfiction schrijven. Het self-publishing platform biedt schrijvers een directe weg naar een enorm publiek, zonder uitgever als tussenpersoon. Wat is Wattpad precies, wat is het verdienmodel en wat betekent het voor de uitgeverswereld?

Van garage tot negentig miljoen verhalen

Wattpad begon, zoals veel techbedrijven, in 2006 in de garage van Allen Lau en Ivan Yuen, twee afgestudeerden van de Universiteit van Toronto. Het idee: lezers downloaden een app, schrijvers uploaden hun verhalen, en een community verbindt lezer en auteur rechtstreeks met elkaar. Geen uitgever als tussenpersoon. Geen drempel. In 2011 bereikte Wattpad zijn eerste miljoen gebruikers.

Inmiddels telt Wattpad meer dan negentig miljoen complete of lopende verhalen van vijf miljoen actieve schrijvers en circa 89 miljoen maandelijkse actieve gebruikers. Het platform is beschikbaar in meer dan vijftig talen.

Wattpad is een platform voor het lezen en schrijven van originele fictie. Het is als YouTube voor geschreven verhalen: iedereen kan uploaden, iedereen kan reageren, en de meest populaire content drijft vanzelf naar boven. De genres lopen uiteen van romantiek, fantasy en horror tot thriller en fanfiction. Populaire verhalen hebben soms honderden hoofdstukken. De doelgroep is overwegend jong; tieners en jongvolwassenen vormen de kern van het lezerspubliek. Die community, de dynamiek tussen schrijver en lezer, is de kern van het platform.

De interactie gaat over de gedeelde beleving. Lezers reageren per hoofdstuk, per alinea zelfs. Schrijvers publiceren in afleveringen, net als een feuilleton, en passen hun verhalen aan op basis van directe feedback. Ze voegen vaak ook foto’s (bij fanfiction van hun personages), video- of muziekfragmenten toe om het verhaal en de beleving te verrijken.

De overname door Naver: een entertainment ecosysteem

In 2021 nam het Zuid-Koreaanse technologieconcern Naver Wattpad over voor meer dan 600 miljoen dollar in cash en aandelen. Wattpad bleef gevestigd in Toronto, onder leiding van een van de oprichters. Naver geeft ook het grootste webtoon-platform ter wereld uit (zie hier mijn artikelen over digitale stripverhalen oftewel webtoons en de toekomst van webtoons).

De strategie was helder. Naver Webtoon had al 72 miljoen maandelijkse gebruikers. Wattpad bracht daar destijds zo’n 90 miljoen maandelijkse gebruikers bij. Samen bereiken de twee platforms nu ruim 160 miljoen mensen per maand wereldwijd. Naver creëerde zo een wereldwijd entertainment ecosysteem: webtoons (visuele verhalen) én met web novels (tekstuele verhalen), onder één dak.

Hoe verdient Wattpad geld?

De omzet van WEBTOON Entertainment als geheel (dus inclusief Wattpad) groeide in 2024 met zo’n twintig procent aan betaalde content. Het is een bewuste strategische keuze om bij Wattpad van gratis-plus-advertenties richting een hybride model te bewegen. De verdienmodellen op een rij:

• De belangrijkste inkomstenstroom is advertenties. Gratis gebruikers zien advertenties in de app, en met bijna negentig miljoen gebruikers levert dat aardig wat op.
• Daarnaast is er Wattpad Premium, een betaald abonnement waarmee lezers advertentievrij lezen.
• En met Paid Stories kunnen schrijvers hoofdstukken achter een betaalmuur plaatsen, vergelijkbaar met het coins-model bij webtoons. Lezers betalen met digitale munten om nieuwe afleveringen eerder of exclusief te lezen.
• Wattpad lanceerde al vroeg een eigen boekenimprint: Wattpad Books, dat meer dan veertig titels per jaar uitgeeft (fysieke en digitale boeken). Na 2021 groeide dat uit tot de bredere Wattpad WEBTOON Book Group met meerdere imprints.
• Misschien wel de meest interessante inkomstenstroom zit in IP en adaptaties: Wattpad verkoopt licenties van populaire verhalen aan de film-, televisie- en game-industrie en is daarmee een belangrijke bron geworden voor intellectueel eigendom in de entertainmentindustrie. Er zijn inmiddels meer dan honderd projecten in ontwikkeling of productie. Partnerships lopen met Netflix, Sony Pictures, Hulu en anderen. Twee bekende voorbeelden:

1. The Kissing Booth: Beth Reekles schreef het verhaal op Wattpad op haar vijftiende. Het werd vervolgens een boekencontract (Penguin Random House), en daarna drie Netflix-films die wereldwijd tientallen miljoenen kijkers trokken.
2. De After-serie: geschreven door Anna Todd op Wattpad, leidde tot een deal met uitgeverij Simon & Schuster en een vijfdelige filmserie die bijna 170 miljoen dollar aan de kassa opbracht.

De relatie met schrijvers en traditionele uitgevers

Het platform heeft een omgeving ingericht voor de contentmakers, met tips, een schrijfschool, wedstrijden etc. Zo zijn er bijvoorbeeld tips voor het schrijven van inclusieve verhalen. Ook als het gaat om verbeteren van de leeservaring of het bedienen van lezers met een visuele beperking of leesproblemen, denkt Wattpad mee. Momenteel is de tekst-naar-spraak als bètafunctie toegevoegd aan duizenden Engelstalige verhalen.

Dus waarom zou je als schrijver je manuscript pitchen bij uitgevers of literaire agenten in de hoop dat iemand het wil lezen en uiteindelijk wil uitgeven? Waarom zou je een langdurige, frustrerende afwijzingsproces doorlopen als je op Wattpad een miljoen lezers kunt bereiken?

Aan de ene kant is Wattpad concurrentie voor traditionele uitgevers: het self-publishing platform biedt schrijvers een directe weg naar een enorm publiek, zonder uitgever als tussenpersoon. Dat ondermijnt het klassieke gatekeeping-model.

Aan de andere kant werkt Wattpad steeds vaker samen met traditionele uitgevers, in plaats van ze te omzeilen. Penguin Random House tekende begin 2024 een meerjarig distributieakkoord om de volledige catalogus van Wattpad’s boekenimprints wereldwijd te verspreiden.

Wattpad fungeert als een onbetaalbaar testlab: verhalen die op het platform miljoenen views en duizenden reacties genereren, zijn bewezen content. De data laten exact zien welke scenes lezers doen afhaken, waar ze terugkomen, welke personages aanslaan. Dat maakt het risico voor uitgevers lager.

Ook hier is de vergelijking met YouTube op zijn plaats. In de beginjaren werd het videoplatform door de muziekindustrie als bedreigend ervaren, vervolgens als een pijplijn voor nieuw talent. Wattpad is voor uitgevers een instrument voor ontdekking geworden.

Data als competitief voordeel

Wat Wattpad uniek maakt ten opzichte van een traditionele uitgever – of zelfs ten opzichte van een streamingdienst – is de hoeveelheid gedragsdata. Met meer dan een miljard uploads aan individuele hoofdstukken, afleveringen en tekstfragmenten, negentig miljoen complete verhalen en miljarden leessessies, heeft Wattpad een dataset opgebouwd die het gebruikt voor wat het zelf ‘Story DNA’ noemt: een machine learning-model dat op basis van engagement-signalen voorspelt welke verhalen crossmediaal succes zullen hebben.

De werkwijze is anders dan hoe traditionele uitgevers beslisten: niet op basis van de smaak, onderbuikgevoel en ervaring van een redacteur, maar op basis van bewezen populariteit bij een groot publiek. In een interview gaf CEO en medeoprichter Allen Lau aan dat ze, bij de adaptatie van een geschreven werk naar een film of televisieserie, bijvoorbeeld “…scenarioschrijver adviseren om hoofdstuk 5, 7 en de eerste twee alinea’s van hoofdstuk 8 te behouden, omdat dat de delen zijn die sterke emotionele reacties bij onze lezers oproepen.”

Of data mining altijd tot betere kunst leidt, is een andere vraag. Maar als het gaat om het identificeren van commercieel kansrijk succes, is Wattpad veel andere mediabedrijven voor.

De boeken en hits van morgen

Wattpad is niet meer het platform voor anonieme tieners die Harry Potter-fanfiction schrijven – al doen ze dat er nog steeds. Wattpad is een volwassen mediaonderneming, onderdeel van een Koreaans imperium, op wereldwijde schaal. Een uitgeefplatform, een community-platform, een datamachine én een IP-fabriek. Bovendien geeft Wattpad ook boeken uit via traditionele distributie via haar eigen uitgeverij en productiestudio. Het ecosysteem wordt alsmaar groter. De verhalen die nu op Wattpad staan, zijn de boeken van morgen. En misschien ook de Netflix-hits van overmorgen.