Zelfvoorzienend leven klinkt voor veel mensen als iets groots. Een huis in de natuur, een grote moestuin, misschien een paar kippen en zo min mogelijk afhankelijk zijn van de buitenwereld. In werkelijkheid ziet zelfvoorzienend leven er voor iedereen anders uit. Voor sommigen gaat het over onafhankelijk zijn van het systeem. Voor anderen gaat het meer over bewust leven en stap voor stap zelfstandiger worden. Daarbij worden termen als zelfvoorzienend, zelfredzaam en off-grid vaak door elkaar gebruikt. In dit artikel ga ik dieper in op de betekenis van zelfvoorzienend leven, leg ik de verschillen tussen de genoemde begrippen uit en vertel ik wat zelfvoorzienend leven voor mij persoonlijk betekent.
Laten we beginnen met de verschillen tussen de termen zelfvoorzienend, zelfredzaam en off-grid. Die worden namelijk vaak door elkaar gebruikt. Ik maak me er zelf ook schuldig aan, maar dat heeft een duidelijke reden. De termen hebben namelijk veel met elkaar gemeen, ook al betekenen ze niet precies hetzelfde. Maar in de basis draait het allemaal om een stukje onafhankelijkheid.
Zelfredzaamheid
Dit is het vermogen van iemand om voor zichzelf te zorgen. Iemand die zelfredzaam is heeft de kennis, tools en vaardigheden in bezit om zoveel mogelijk zelfstandig en op eigen kracht te kunnen leven. In de basis gaat het om alledaagse dingen als persoonlijke verzorging, het huishouden en het regelen van de financiën. Maar het kan ook een stap verder gaan. Iemand die bijvoorbeeld in staat is om dingen zelf te maken of repareren, en weet wat-ie moet doen in een noodsituatie. Zelfredzaam zijn betekent overigens niet dat je alles per se alleen doet. Het gaat om het vermogen om zelfstandig te kunnen functioneren. Je leert daarmee vertrouwen op jezelf en houdt daarmee de regie in eigen hand.
Off-grid
Als je off-grid woont, is je huis niet aangesloten op het openbare energienetwerk en functioneert je woning onafhankelijk. Je bent dus niet aangesloten op nutsvoorzieningen zoals water, elektriciteit, gas of riolering. Dit betekent dat je hier zelf voor moet zorgen. Vaak worden daar duurzame oplossingen voor gebruikt. Denk aan het opwekken van energie via zonnepanelen, gebruik maken van een droogtoilet, een infiltratiesysteem voor huishoudelijk afvalwater en het opvangen en filteren van regenwater of het boren van een waterput om toegang te krijgen tot schoon drinkwater. Ons huisje in Zweden is bijvoorbeeld deels off-grid. We zijn wel aangesloten op het vaste elektriciteitsnet en hebben een lucht-lucht warmtepomp, maar we zijn niet aangesloten op het water- en afvoernet. In plaats daarvan hebben we een eigen geboorde waterbron en een 3-kamerput voor huishoudelijk afvalwater. Ook hebben we een houtkachel voor als de stroom uitvalt of het kouder wordt dan -15ºC en de warmtepomp minder efficiënt wordt.
Zelfvoorzienend
Een zelfvoorzienend leven is een bestaan waarin iemand als doel heeft om onafhankelijk te zijn van externe bronnen voor levensbehoeften zoals voedsel, water en energie. Geen supermarkt en energieleverancier dus, en ook zo min mogelijk afhankelijk zijn van anderen. Zelfvoorzienend leven gaat dus een stuk verder dan zelfredzaam zijn en off-grid wonen. Sterker nog, iemand die zelfvoorzienend leeft kan gewoon aangesloten zijn op het net, maar op eigen initiatief iets hebben bedacht om er niet afhankelijk van te zijn. Het streven is dus om te voorzien in de eigen energiebehoefte, maar bijvoorbeeld ook om eigen voedsel te produceren met behulp van een moestuin. Iemand die zelfvoorzienend leeft is dus volledig onafhankelijk van het systeem.
Is zelfvoorzienend leven realistisch?
Zelfvoorzienend leven is zeker realistisch, maar niet 100%. Als je het heel letterlijk neemt is er in de praktijk vrijwel niemand die écht volledig zelfvoorzienend is. Zelfs mensen die off-grid wonen en een grote moestuin hebben, kopen weleens spullen in de winkel of maken gebruik van infrastructuur zoals wegen en internet. In die zin is niemand volledig onafhankelijk van het systeem. Maar vaak is dat ook helemaal niet het doel. Veel mensen streven vooral naar meer autonomie en controle over hun eigen leven, en dat kan al door wat minder afhankelijk te worden van bestaande systemen. Van supermarkten en vervoer tot geld en energieleveranciers. Zelfvoorzienend leven gaat dan ook vaak samen met minder consumptie, eenvoudig leven en een sterke verbinding met de natuur.
Het maakt je minder kwetsbaar voor prijsstijgingen, economische crisissen, leveringsproblemen of politieke beslissingen. Ook krijg je meer controle over je gezondheid. Door zelf voedsel te verbouwen en zelf producten als wasmiddel te maken, kun je zelf bepalen wat je er in je lichaam terechtkomt en tegelijkertijd het milieu sparen. Zo kun je bewust kiezen voor natuurlijke ingrediënten en materialen, en het gebruik van chemicaliën en plastic beperken. Bovendien verschuift de focus bij zelfvoorzienend leven vaak van geld en consumptie naar tijd en vaardigheden. Dat kan meer ruimte geven voor dingen als tuinieren, dieren verzorgen, bouwen aan je eigen plek en meer tijd om te besteden aan je gezin, hobby’s etc. Zelfvoorzienend leven gaat dus meestal niet over totale isolatie of absolute onafhankelijkheid, maar over een bewuster, duurzamer en autonomer leven.
Wat betekent zelfvoorzienend leven voor mij persoonlijk?
Ook voor mij betekent zelfvoorzienend leven vooral vrijheid, zelfstandigheid, gezondheid en duurzaamheid. Perfectie is daarin niet mijn streven. Niemand is perfect en zoals je eerder hebt kunnen lezen is 100% zelfvoorzienend leven niet realistisch. We blijven altijd een beetje afhankelijk van elkaar en dat is ook prima. Zo werkt de maatschappij en met elkaar samenleven. Zelfvoorzienend leven betekent voor mij wel beter voor mezelf zorgen, bewuster leven met aandacht en meer leven met de natuur en de seizoenen.
Voor mij persoonlijk zit ‘m dat onder andere in minder consumeren, vaker lokaal en tweedehands kopen, voorzien in onze eigen energiebehoefte, minder schermtijd en meer tijd buiten doorbrengen, meer met mijn handen werken en kennis en vaardigheden ontwikkelen om zoveel mogelijk zelf dingen te kunnen regelen, maken en repareren. Van eten en schoonmaakproducten tot financiën en klussen in en rondom het huis. Ik vind het ook mega interessant en leerzaam. Ik ontwikkel allerlei praktische vaardigheden en leer hoe ik zelf voedingsmiddelen kan maken en bewaren, welke meerjarige eetbare planten er zijn, hoe ik voorbereid ben als de stroom langdurig uitvalt, hoe ik zelf een houtschuur bouw en hoe ik van een omgevallen boom zelf keukengerei kan maken bijvoorbeeld.
Maar nogmaals, zelfvoorzienend leven betekent voor mij niet 100%. Wel stap voor stap een beetje onafhankelijker worden. Niet uit onvrede over het systeem, maar omdat ik op mezelf wil kunnen vertrouwen, goed voor mezelf en mijn omgeving wil zorgen, en meer vrijheid wil om aandacht te besteden aan de dingen die voor mij écht belangrijk zijn.
